نام علمی : Helianthus annus

هنگامی که از گیاه آفتاب گردان سخن به میان می آید ، معمولا تخم آفتاب گردان در ذهن تداعی می شود ، زیرا که همه ما با تخم آن آشنایی داریم ، چه به مصرف تغذیه پرندگان می رسد و یا خود از آن استفاده می کنیم ، ولی تمام قسمت های این گیاه آفتاب پرست ، از ریشه و ساقه و شاخه و گل آن گرفته تا مغز ساقه آن درای خواص بسیاری است .

سرخ پوستان آمریکا این گیاه را بخاطر تخم آن که به مصرف غذا می رسد می کاشتند و پرورش می دادند .

آفتاب گردان گیاهی است یک ساله و تا حدود سه متر رشد می کند ، گل آن درشت و زیبا و به قطر ۳۵ سانتیمتر می باشد ، در وسط گل قرمز رنگ آن ، دایره ای قهوه ای رنگ وجود دارد که تخم های آفتاب گردان دورادور آن را گرفته اند .

این گیاه در اکثر نقاط دنیا وجود دارد ، از تخم آفتاب گردان روغن گرفته می شود که اشباع نشده است و برای پخت و پز مناسب است .

تخمه آفتاب بسیار مقوی است ، دارای ۲۴% مواد پروتئینی ، ۴۷% روغن ، ۲۰% مواد هیداروکربن ، ۸% فسفر ، ۹% پتاسیم و بغیر از این مواد دارای ویتامین های A و B نیز می باشد .

روغن تخم آفتابگردان دارای ۷۰% اسید لینوئیک و مقداری فسفو لیپید و ویتامین E می باشد ، به همین دلیل چربی خون را پائین آورده و کلسترول را تنظیم می کند .

اسانس گل آفتاب گردان برای التیام زخم ها و پائین آوردن فشار خون بکار می رود ، اسانس برگ های آفتاب گردان خاصیت میکروب کشی دارد ، در طب قدیم ایران و در طب چینی از تمام قسمت های گیاه آفتاب گردان استفاده می شود .

در موارد زیر می توان از این گیاه استفاده کرد و از خواص درمانی آن برخوردار شد :

۱) زنگ زدن گوش : مغز ساقه آفتاب گردان را در آب جوش ریخته و مانند چائی دم کنید و روزی سه فنجان از این چاوی بنوشید .

۲) تقویت معده و پائین آوردن فشار خون : ۳۰ گرم برگ های خشک آفتاب گردان را دم کنید و سه فنجان در روز بنوشید .

۳) سرگیجه و ورم صورت ، آب آوردن بدن و تسریع زایمان : ۲۰ گرم از گل های خشک آفتاب گردان را در آب جوش دم کنید و روزی سه فنجان از این دم کرده را بنوشید .

۴) درد معده ، بیماری های دستگاه ادراری ، یبوست : ۳۰ گرم ریشه خشک شده آفتاب گردان را در آب جوش ریخته و مدت ۵ دقیقه بگذارید بجوشد ، یک فنجان از آن را سه بار در روز بنوشید .

۵) آرتروز و ورم پستان : هنگامی که آفتاب گردان گل می دهد طبق گل ( قسمت پائین گل که مانند بشقابی است ) را جدا کرده و در آب انداخته ، آنقدر بجوشانید که شیره چسبناکی باقی بماند و سپس این شیره را روی مفصل های دردناک بمالید و ماساژ دهید ، درد آرتروز برطرف می شود ، برای درمان ورم پستان در زنان شیرده ، طبق گل را هنگامی که گل دانه داده است جدا کنید و در زیر آفتاب خشک کرده و سپس تکه تکه کرده و بو ( سرخ کنید ) دهید تا که کاملا قهوه ای شود و بعد آن را خورد کرده بصورت در درآورید و این پودر را در آب جوش که کمی شکر به آن اضافه کرده اید ریخته و این شربت را به مریض بدهید تاشفا یابد .

۶) اسهال خونی : برای درمان اسهال خونی ، تخم آفتاب گردان را ( به مقدار ۳۰ گرم ) در آب ریخته و حدود یک ساعت با حرارت ملایم بپزید ، سپس آن را با نبات یا قند شیرین کرده و به مریض بدهید .

۷) سردردی که همراه با سرماخوردگی است : ۳۰ گرم تخم آفتاب گردان را در دو لیوان ریخته و بگذارید بجوشد تا نصف لیوان آن باقی بماند و این جوشانده را دوبار در روز بنوشید .

۸) بیماری فتق : ۳۰ گرم ریشه تازه آفتاب گردان را با آب و شکر قهوه ای بجوشانید و این جوشانده را سه بار در روز بنوشید .

۹) سنگ کلیه : حدود یک متر از مغز ساقه آفتاب گردان را در دو لیوان آب ریخته و بگذارید آهسه به ملایمت بجوشد تا مقدر آن به نصف لیوان تقلیل یابد ، آنگاه بمدت یک هفته و روزی یکبار آنرا بنوشید تا از شر سنگ کلیه راحت شوید .

۱۰) زخم ، بریدگی و جراحت : مغز ساقه آفتاب گردان را باید له کدر و مانند پماد روی زخم جراحت گذاشت که خونریزی را بند می آورد و بهبودی را تسریع می کند ، سعی کنید گیاه آفتاب گردان را در حیاط خود بکارید و از خواص درمانی آن استفاده کنید .

تخم آفاب گردان را باید بصورت خام استفاده کنید ، چون بو داده و نمک زده آن دارای خواص ذکر شده در این مبحث نمی باشد .

مضرات خاصی برای آن بیان نشده است .